BE AWARE - het vervolg

In de december 2025 verschenen publicatie BE AWARE Rizomatisch Manifest Stichting Bewaerschole werden enkele gerealiseerde exposities kort beschreven. In deze impressies lag de nadruk op de kunstwerking, op de vraag hoe het kunstwerk bijdraagt aan individuele, maatschappelijke of sociaal-culturele verlangens en uitdagingen. De huidige programmering loopt door tot en met 2028.

BE AWARE het vervolg zal op onregelmatige tijden, als er aanleiding toe is verschijnen. De focus ligt daarbij op de conceptuele, theoretische achtergrond en minder op de uitvoering, het artistieke gereedschap. De eerste bijdrage gaat in op het recente videowerk van Femke Gerestrein Alles Verschuift Hier Op De Kop.

Wat maakt de video-installatie van Femke Gerestein (kunst-)filosofisch interessant? In deze drone-performance-registratie onderzoekt de kunstenaar met haar lichaam de steeds wisselende relaties tot een omgeving. Hoe wordt een specifiek landschap – het Verklikkerstrand op Schouwen-Duiveland - door haar beleefd, ervaren en keer op keer eigen gemaakt?

Het Verklikkerstrand is zeker in de winter een oneindig en verlaten landschap, waarvan de horizon onder invloed van zee, zand, weer, licht als ook door de inzet van de drone (camera) van de kunstenaar voortdurend verandert.

Belangrijke begrippen die in de video-installatie Alles Verschuift Hier Op De Kop aan de orde komen zijn beweging, landschap, horizon, nieuwe dronetechnologie en de relatie tussen lichaam en een specifieke ruimte. Het werk kan gezien worden als een zoektocht naar tot dan verborgen eigenschappen in een ongewoon landschap. Wat is de betekenis van de inzet van nieuwe technologie (drone) voor onze kijk op de wereld als lichamelijke en gesitueerde wezens?

Dergelijke vragen zijn niet nieuw. Al in de jaren tachtig van de vorige eeuw stelde kunstenaar, filosoof, socioloog Paul Virilio dat onze aloude fysieke, verre Horizon door nieuwe technologieën, verdwijnt, irrelevant wordt. Als het ware ‘uit het zicht raakt’. Eeuwenlang leefden we met een vanzelfsprekende, vertrouwde horizon. Met de ontwikkeling van de stoomtrein, de auto, het vliegtuig, de raket is onze horizon en daarmede ons territoir op spectaculaire wijze verschoven.

Sinds de Industriële Revoluties zijn snelheid en versnelling meer en meer de bepalende factoren van onze samenleving en daarmee voor ieders persoonlijke leven geworden. Virtuele technologieën zoals lasers, stealth vervolmaken het verdwijnen van de (ruimtelijke) Horizon.

De videoperformance Alles Verschuift Hier Op De Kop breekt met deze door velen als onvermijdelijk geziene voortschrijding of dynamiek. Cruciaal hierbij is het gebruik van de nieuwe dronetechnologie. Bij een drone gaat het niet langer om snelheid maar om waarneming. Een drone ‘hangt boven het terrein’ en doorbreekt daarmee onze obsessie met snelheid. De videoperformance gaat niet over versnelling maar over verstilling. Beweging staat niet (langer) in het teken van macht/kracht, maar benadrukt de beweging (dans) als gevoeligheid en kwetsbaarheid. Wellicht nog belangwekkender is dat de performance de Horizon weer aanwezig stelt en wel een Horizon als omkering! De video hanteert consequent het perspectief van de omkering. Het vecht de werkelijkheid, onze gebruikelijke wijze van ervaren aan.

Deze Horizon als omkering is wat we in de woorden van de filosoof Michel Foucault een heterotopie mogen noemen. De performance toont een werkelijke, lokaliseerbare buitenplaats – het oneindige Verklikkerstrand – dat tegelijkertijd ‘buiten alle plaatsen’ staat.

Afsluitend past Alles Verschuift Hier Op De Kop van Femke Gerestein heel wel in de door de Bewaerschole voorgestane beeldtaal. De drone-performance-registratie zet een intense persoonlijke beleving om in een gedeelde ervaring en laat bezoekers kritisch nadenken over tijdgeest, landschap en maatschappij, kortom over de Horizon. De videopresentatie is een intense beleving, dompelt ons onder.