Nieuwe tentoonstelling Ik Adem Jouw Zout: interview met Cora Jongsma

Op zaterdag 7 maart opende de Bewaerschole de nieuwe tentoonstelling van Cora Jongsma: Ik Adem Jouw Zout. In deze tentoonstelling presenteert zij haar ‘feltscapes’: zachte, gelaagde kleden van wol waarin het vroege en huidige landschap van Schouwen-Duiveland tot leven komt. De werken nodigen uit om te kijken, te voelen en te reflecteren op onze rol als deelnemer van het landschap. We nemen je mee achter de schermen van haar onderzoek, haar werkwijze en de verhalen die in haar feltscapes verweven zijn.

Landschap als leidraad
De fascinatie voor landschap begon bij Jongsma met hoogtekaarten. "Toen ik na een aantal jaar van Rotterdam terugverhuisde naar Drenthe, ontdekte ik karrensporen uit de middeleeuwen in het landschap," vertelt Jongsma. "Dat wakkerde mijn interesse nog verder aan. Het laat zien dat menselijke handelingen nog eeuwen later zichtbaar zijn." Ze volgde een opleiding tot landschapshistoricus, wat de basis legde voor haar feltscapes. Cora: "Mijn kunstwerken zijn abstracte, kartografische verbeeldingen van landschappen, maar dan gemaakt van wol."

Voor haar tentoonstelling in de Bewaerschole ging Jongsma op onderzoek uit naar het landschap van Schouwen-Duiveland. "Ik bekeek historische gegevens en trok het veld in. Ik keek wat er groeit, welke grondsoorten er zijn en waarom er bijvoorbeeld plassen blijven staan. Al die details zeggen iets over het landschap." Ze onderzocht drie akkerlandschappen op het eiland, van boeren in Kerkwerve en Zonnemaire, en sprak met hen over de veranderingen in hun omgeving. Deze veldervaringen vormen de basis voor haar werk voor Ik Adem Jouw Zout.

Lagen en sporen
De feltscapes bestaan uit lagen wol van verschillende kleuren en texturen. Daarbij gebruikt Jongsma vaak ook materialen uit het landschap zelf. "Het zoute water speelt op Schouwen-Duiveland een grote rol bij boeren. Omdat dit zo’n belangrijke factor is, moest dit ook terugkomen in mijn werk voor Ik Adem Jouw Zout," legt ze uit.

In de werken komen zowel het vroege als het huidige landschap samen. Zo verwijzen zwart-witte patronen naar oude zeeslenken, die hebben bepaald hoe het land is ingericht. Een ander kleed toont poelen die ooit zijn gegraven om zoet water op te vangen, plekken die boeren nog steeds herkennen doordat het water er blijft staan. Op deze manier worden zichtbare én onzichtbare sporen tastbaar gemaakt en wordt duidelijk hoe menselijke handelingen langdurig invloed hebben op het landschap.

De mens als deelnemer
"Ik wil de kwetsbare kant van het landschap overbrengen en een bezoeker uitnodigen om contact te maken," zegt Jongsma. "Mijn doel is dat mensen niet alleen kijken naar het esthetische van het landschap, maar ook aandacht hebben voor de kwetsbaarheid ervan. Dat er echt verbinding ontstaat en dat je beseft dat jouw aandeel in de wereld ook invloed heeft op je omgeving. Iedereen is een deelnemer van het landschap: we gebruiken, bewerken, bewonen en veranderen het en laten daarmee onvermijdelijke sporen na."

Met Ik Adem Jouw Zout laat Cora Jongsma zien dat landschappen niet stilstaand zijn, maar levende archieven waarin natuur en mens voortdurend met elkaar in dialoog zijn. Haar feltscapes nodigen uit om met aandacht te kijken, voelen en te ontdekken, en geven bezoekers een nieuwe blik op (hun rol in) hun omgeving.