Op 15 augustus 2026 opent de Bewaerschole de nieuwe tentoonstelling Ecotoon van Rosa Ronsdorf. In deze installatie staan de geluiden van Schouwen-Duiveland centraal. Een compositie waarin menselijke en niet-menselijke stemmen samenkomen in een ruimtelijke luisterervaring. We spraken Rosa tijdens haar residentieperiode in Ellemeet, waar zij de basis legde voor haar nieuwe tentoonstelling.

Luisteren als artistieke taal
Rosa Ronsdorf is geluidskunstenaar, muzikant en componist. Ze speelt in de band Spill Gold, componeert voor theater en ontwikkelt installaties binnen de beeldende kunst. Geluid vormt daarin altijd haar belangrijkste taal. In eerdere projecten werkte ze met veldopnames van een smeltende gletsjer in de Alpen en onderzocht ze geluiden uit de bodem van industriële gebieden. Haar werk was onder meer te zien tijdens Art Rotterdam, in Nest in Den Haag en bij Arts Itoya in Japan.

Wie horen we en wie niet?
Die vraag ontstond tijdens haar afstudeeronderzoek aan het Dutch Art Institute. Daar verdiepte Ronsdorf zich in vrouwelijke pioniers binnen de elektronische muziek. Veel van deze componisten stonden aan de basis van nieuwe muzikale ontwikkelingen, maar staan niet in de geschiedenisboeken. “Dat onderzoek zette me aan het denken over de vraag: wie horen we wel en wie niet?” Vanuit die interesse richtte zij samen met anderen The Listening Project op. Tegelijkertijd begon haar aandacht zich steeds meer te verplaatsen naar de wereld om haar heen. “Op een gegeven moment begon ik ook op een ecologische manier te luisteren. We hebben te maken met klimaatverandering, droogte en overstromingen, maar luisteren we daar eigenlijk wel naar? Dat bracht me steeds dichter bij landschap en natuur,” vertelt Rosa.

Een eiland van ontmoetingen
Voor haar tentoonstelling in de Bewaerschole verbleef Ronsdorf een maand op Schouwen-Duiveland. Tijdens wandelingen verkende ze het eiland met microfoons en een open oor. Al snel viel haar iets op. De natuur staat hier nergens volledig los van menselijke invloed. “Je voelt hier voortdurend de relatie tussen mens en landschap. Het gaat over zoet en zout water, over ruimte geven en ruimte innemen. Alles lijkt met elkaar verbonden.”

Vanuit die observatie richtte zij zich op zogenoemde ecotonen: overgangsgebieden waar verschillende landschappen elkaar raken. Denk aan dijken, duinen en gebieden als Plan Tureluur. Juist op die plekken ontstaat volgens haar een bijzondere vorm van ontmoeting. “Luisteren is ook een ontmoeting tussen jou en het geluid. Tussen jou en een vogel. Of tussen jou en een boom,” zegt Rosa. Omdat de relatie tussen mens en landschap op Schouwen-Duiveland zo aanwezig is, besloot zij ook de menselijke stem een plek te geven in de tentoonstelling. Voor Ecotoon werkte Rosa samen met Zilt, een koor uit Burgh-Haamstede. De stemmen van het koor zijn verweven met geluiden van het eiland tot een compositie met menselijke en niet-menselijke geluiden.

Luisteren met het hele lichaam
Voor Ecotoon ontwikkelde kunstenaar Maike Hemmers een textiele sculptuur die bezoekers uitnodigt om plaats te nemen en te luisteren. Het werk vormt een zachte ondergrond voor de luisterervaring. De sculptuur is geïnspireerd op Polaris (1987) van kunstenaar Martin Wong, een schilderij waarop kinderen in een kring met knikkers spelen op een kaart van een sterrenbeeld. De sculptuur vertaalt dat beeld naar een materiële plek, een ondergrond waar de bezoeker, net als de kinderen op het schilderij, ergens samen naar toe keert.

Het doek is geverfd met indigo, en planten die grotendeels uit de tuin van Yoeri Guepin in Nesse Terneuzen komen. De patronen zijn ontstaan door het textiel om stenen te wikkelen. De ondergrond is behandeld met klei en aarde van Schouwen-Duiveland. Wie op het werk zit, luistert met het hele lichaam naar het landschap.

Een uitnodiging om anders te luisteren
Tijdens het ontwikkelproces liet Ronsdorf zich inspireren door de luisterfilosofie van componist Pauline Oliveros. Haar Deep Listening methode vertrekt vanuit een eenvoudige gedachte: horen is niet hetzelfde als luisteren. Die uitnodiging wil Rosa ook aan bezoekers meegeven. “Doe je oren open en geef aandacht aan wat je hoort,” zegt ze. “Misschien ontdek je iets wat je eerder niet opmerkte.”